เสียงกระซิบจากแดนเหนือ
คุณอาจจะคุ้นเคยกับภาพกำแพงเมืองเก่า และทิวทัศน์ยอดเขาที่ทอดตัวยาวไกลจนสุดสายตา ทว่า อดีตราชธานีแห่งอาณาจักรล้านนาแห่งนี้ยังซุกซ่อนขุมทรัพย์ในแบบที่คุณอาจนึกไม่ถึงไว้อีกมาก ความทรงจำในวัยเยาว์ รสชาติคุ้นเคยที่เริ่มเลือนหาย ภาพถ่ายใบเก่า สถาปัตยกรรมอ่อนช้อย หรือกระทั่งต้นก้ามปูอายุร่วมร้อยปีที่กลับหัวอยู่บนผืนน้ำ ล้วนกำลังเผยให้เห็นอีกมุมหนึ่งของนครเชียงใหม่ที่เราคิดว่ารู้จักดีอยู่แล้ว
เชียงใหม่คือจุดหมายปลายทางยอดฮิตตลอดกาลของนักท่องเที่ยว แต่หากเรามองข้ามวัดวาอาราม ภูเขาสูง หรือย่านยอดนิยมที่ไปเยือนซ้ำๆ เมืองหลวงเก่าของล้านนาแห่งนี้เต็มไปด้วยของดีซุกซ่อนอยู่อย่างคาดไม่ถึง
รสชาติแห่งความทรงจำ
ชื่อขนมเกลือ ขนมหางหมู และขนมลิ้นหมา แทบจะไม่เคยปรากฏอยู่ในเมนูอาหารจานเด็ดที่นักท่องเที่ยวต้องไปลิ้มลอง ทำให้การตามหาขนมพื้นบ้านโบราณเหล่านี้ต้องอาศัยความพยายามอยู่ไม่น้อย แต่โอกาสที่ดีที่สุดในการค้นพบรสชาติอันเรียบง่ายเหล่านี้คือการตื่นแต่เช้าตรู่แล้วมุ่งหน้าไปยังตลาดเช้า ซึ่งเป็นที่ที่คุณจะได้สัมผัสรสชาติอันแท้จริงของวิถีชีวิตประจำวันแบบชาวเหนือ
ขนมโบราณแสนอร่อยนี้ปรุงขึ้นจากวัตถุดิบพื้นบ้านที่หาได้ง่ายๆ ได้แก่ แป้งข้าวเจ้า กะทิ เกลือ และน้ำตาล ทว่าคุณค่าอันแท้จริงกลับเป็นความทรงจำแสนหวานที่ผูกพันกับตัวขนม
เพื่อนชาวเชียงใหม่คนหนึ่งเล่าด้วยรอยยิ้มว่า เธอจำรสชาติของขนมเกลือหรือขนมเนื้อนุ่มนึ่งในใบตองได้อย่างแจ่มชัด ไม่ว่าจะตอนกินก่อนไปโรงเรียนตอนเช้าหรือกินเพื่อปลอบใจยามล้มป่วย ขนมชนิดนี้มีกรรมวิธีที่ไม่ซับซ้อน แค่นำแป้งข้าวเจ้ามาผสมกับน้ำหรือกะทิ ใส่เกลือและน้ำตาลแล้วเคี่ยวจนเนื้อแป้งเนียนนุ่ม จากนั้นห่อด้วยใบตองแล้วนึ่งจนสุกหอม
บางครอบครัวอาจเพิ่มกล้วยน้ำว้าลงไปเพื่อเพิ่มรสชาติหวานธรรมชาติและสัมผัสที่พิเศษยิ่งขึ้น ปัจจุบันคุณยังคงพบกับขนมเกลือทั้งสูตรดั้งเดิมและสูตรใส่กล้วย ซึ่งสืบทอดรสมือจากรุ่นสู่รุ่นได้ตามตลาดเช้าหลายแห่ง
ส่วนขนมหางหมู ซึ่งมีชื่อเรียกอื่นว่าขนมหางหมู หรือขนมหางจิ้งจกนั้น จะห่อมาในใบตองที่ม้วนเป็นรูปกรวยยาว
ส่วนผสมหลักนั้นคล้ายคลึงกับขนมเกลือ แต่จะเพิ่มเนื้อกล้วย ฟักทอง หรือแตงไทยลงไปด้วย เมื่อแกะห่อใบตองออก ขนมเนื้อเด้งดึ๋งนี้จะมีลักษณะปลายเรียวแหลมดูดุ๊กดิ๊ก จนเป็นที่มาของชื่อเรียกตามลักษณะหางสัตว์ชนิดต่างๆ ไม่เพียงสร้างความเพลิดเพลินให้เด็กๆ แต่ยังครองใจผู้ใหญ่หลายคนมาจนถึงปัจจุบัน
นอกจากนี้ยังมีขนมลิ้นหมา ที่นำแป้งข้าวเหนียวดำมาใช้แทนแป้งข้าวเจ้าธรรมดา ทำให้ห่อขนมทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่ผ่านการนึ่งมีสีเข้มและมีเอกลักษณ์โดดเด่น ส่วนชื่อเรียกนั้นก็มาจากจินตนาการอันกว้างไกลของชาวบ้านในยุคก่อน
ปัจจุบันขนมพื้นบ้านเหล่านี้เริ่มถูกนำกลับมารังสรรค์ใหม่ในเมนูของคาเฟ่ขนมไทย โดยปรับเปลี่ยนรูปลักษณ์ให้ทันสมัยยิ่งขึ้น แต่หากต้องการสัมผัสประสบการณ์ดั้งเดิมอย่างแท้จริง การตื่นเช้าแล้วไปเดินตลาดใกล้ที่พักเพื่อชิมขนมโบราณร้อนๆ ที่นึ่งจากซึ้ง คือวิธีลิ้มรสอดีตของเชียงใหม่ที่ดีที่สุด
ย้อนเวลากับเฟรมวินเทจ
การเดินทางย้อนเวลากลับสู่อดีตเมื่อหลายร้อยปีก่อน ไม่จำเป็นต้องอาศัยไทม์แมชชีน เพียงแค่คุณจองคิวถ่ายภาพที่ห้องภาพระแข่ง
สตูดิโอถ่ายภาพสไตล์วินเทจแห่งนี้ตั้งอยู่ข้างวัดต้นเกว๋น (วัดอินทราวาส) ในอำเภอหางดง ที่นี่ใช้กระดาษอัดรูปไวแสงแบบโบราณในการสร้างสรรค์ภาพถ่ายบุคคลเพื่อบันทึกบรรยากาศและอารมณ์ความรู้สึกในยุคสมัยที่ล่วงเลย
สตูดิโอไม่ได้เน้นการแต่งกายด้วยชุดหลวงอันหรูหราหรือมีฉากประกอบสุดยิ่งใหญ่ แต่เลือกที่จะพานักท่องเที่ยวเดินทางกลับไปสู่ฉากทัศน์อันแท้จริงของวิถีชีวิตชาวล้านนาในอดีต ซึ่งสงบเงียบเป็นธรรมชาติและปราศจากการแต่งแต้ม
คุณธีระศักดิ์ บัวออน เจ้าของสตูดิโอกล่าวว่า “ผมบอกลูกค้าเสมอว่าผมไม่ใช่ช่างภาพมืออาชีพ แต่เป็นเพียงช่างฝีมือที่ตกหลุมรักในงานช่างของตัวเอง” เขาเล่าเสริมว่า “แนวคิดคือการสร้างสรรค์ภาพถ่ายวิถีชีวิตธรรมดาในยุคล้านนา ผมต้องการอนุรักษ์ภาพถ่ายในอารมณ์และโทนสีแบบนี้ไว้เพื่อให้คนรุ่นหลังได้มีโอกาสย้อนกลับมาดูได้เมื่อเวลาผ่านไป”
ผู้มาเยือนสามารถแต่งกายด้วยชุดที่เตรียมมาเอง หรือจะเลือกเช่าชุดล้านนาจากร้านค้าใกล้เคียงก่อนเข้าคิวถ่ายภาพก็ได้ และเมื่อช่างภาพกดชัตเตอร์เรียบร้อยแล้ว ภาพถ่ายของคุณจะใช้เวลาล้างและอัดประมาณ 15 นาทีเท่านั้น
ห้องภาพระแข่ง เชียงใหม่
Tik Tok: @rakhaeng.photogra
เวลาทำการ: เปิดบริการทุกวัน (ยกเว้นวันอังคาร) ตั้งแต่เวลา 08.30 น. ถึง 16.30 น.
อัตราค่าบริการ: ภาพเดี่ยว 250 บาท ภาพคู่ 300 บาท
สลักไว้บนผืนไม้และแผ่นหิน
วัดสองแห่งที่มีเอกลักษณ์แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในเชียงใหม่ สะท้อนสถาปัตยกรรมล้านนาที่หลากหลายแห่งหนึ่งงดงามด้วยเส้นสายที่เที่ยงตรงวิจิตรบรรจง ขณะที่อีกแห่งอยู่ร่วมอย่างกลมกลืนจนเป็นส่วนหนึ่งของผืนป่าธรรมชาติ
วัดต้นเกว๋น ซ่อนตัวอยู่ในพื้นที่ขนาดกะทัดรัดแต่ทรงคุณค่าในฐานะอัญมณีแห่งสถาปัตยกรรมล้านนาแบบดั้งเดิม และเป็นแหล่งเรียนรู้ทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมภาคเหนือที่สำคัญ
หัวใจหลักของวัดคือวิหารหรือศาลาการเปรียญหลังใหญ่ซึ่งโดดเด่นด้วยศาลาจัตุรมุขไม้ ด้านหน้าและระเบียงคดภายในคำว่าต้นเกว๋นมีที่มาจากชื่อของต้นเกว๋นหรือต้นพุทราป่าที่เคยเจริญเติบโตในบริเวณนี้ ปัจจุบันเหลือเพียงต้นพุทรายักษ์โบราณเพียงต้นเดียวที่ยังคงยืนตระหง่านคอยดูแลวัดแห่งนี้อยู่
ความวิจิตรของวิหารวัดต้นเกว๋นยังเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในการสร้างหอคำหลวง ณ อุทยานหลวงราชพฤกษ์ ซึ่งจัดสร้างขึ้นในงานมหกรรมพรรณไม้ระดับโลก
ทั้งศาลาไม้และทางเดินพร้อมหลังคาของวัดแห่งนี้ได้ดึงดูดสายตาของสถาปนิกและนักออกแบบผู้หลงใหลในศิลปะล้านนามาอย่างยาวนาน
วัดต้นเกว๋น
ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง ใกล้อุทยานราชพฤกษ์
เหนือขึ้นไปบนลาดเขาดอยสุเทพที่มองเห็นเมืองเชียงใหม่เบื้องล่าง คุณจะได้พบกับวัดอีกแห่งหนึ่งที่มีบรรยากาศแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
วัดผาลาด (วัดสกทาคามี) สร้างขึ้นเมื่อศตวรรษที่ 14 เพื่อเป็นจุดพักแรมของผู้แสวงบุญที่เดินทางขึ้นไปสักการะวัดพระธาตุดอยสุเทพบนยอดเขา ชื่อผาลาดมาจากคำเมืองที่หมายถึงการไถลหรือลื่นหล่น สื่อถึงเส้นทางลาดชันในการเดินทางสู่วัดที่มักทำให้พ่อค้า นักเดินทาง หรือแม้กระทั่งช้างพาหนะต้องลื่นไถลอยู่บ่อยครั้ง
สิ่งที่สะดุดตาที่สุดของวัดผาลาดคือหอพระเจ้าริมน้ำตก ซึ่งเป็นหอพระพุทธรูปเปิดโล่งตั้งอยู่ท่ามกลางเรือนยอดไม้ร่มรื่นข้างสายน้ำไหล สถาปัตยกรรมอันโดดเด่นด้วยซุ้มโค้งลายปูนปั้นรูปนกยูงและลวดลายพฤกษา เชื่อกันว่าได้รับอิทธิพลผสมผสานจากศิลปะตะวันตกและพม่า ผืนป่า สายน้ำ และแผ่นหิน ผสานรวมกับงานสถาปัตยกรรมได้อย่างสมบูรณ์แบบ จนเกิดเป็นศาสนสถานที่สงบเงียบและเต็มไปด้วยมนต์ขลัง
วัดผาลาด
ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่
เงาสะท้อนของยักษ์ใหญ่
บางครั้งธรรมชาติก็แต่งแต้มภูมิทัศน์อันคุ้นตาให้กลายเป็นภาพอัศจรรย์เหนือจริง ณ เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ในเขตอุทยานแห่งชาติศรีลานนา ต้นจามจุรีแดงโบราณอายุร่วมร้อยปีกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวตามฤดูกาลที่ดึงดูดผู้คนให้มาเยือนยามระดับน้ำในเขื่อนเพิ่มสูงขึ้นจนท่วมโคนต้น เหลือเพียงเรือนยอดกว้างใหญ่ที่สะท้อนเงาบดบังผืนน้ำอันสงบนิ่งราวกับกระจกเงา
ชาวบ้านในพื้นที่รู้จักต้นไม้ในชื่อต้นฉำฉากลางน้ำ ซึ่งตั้งอยู่ภายในอ่างเก็บน้ำของอุทยานแห่งชาติศรีล้านนา ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการมาชมปรากฏการณ์ทางธรรมชาตินี้คือระหว่างเดือนกันยายนถึงกุมภาพันธ์ตามฤดูกาลน้ำขึ้น นักท่องเที่ยวสามารถนั่งเรือท่องอ่างเก็บน้ำเพื่อชมต้นไม้ลอยน้ำและทัศนียภาพรอบข้างได้อย่างใกล้ชิด โดยแนะนำให้เลือกใช้บริการเรือท่องเที่ยวและไกด์ท่องถิ่นที่ได้รับการขึ้นทะเบียนกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
อุทยานแห่งชาติศรีล้านนา
โทร: 053 479 079
Facebook: Si Lanna National Park
ขุมทรัพย์ทางปัญญา
ทันที่ที่คุณก้าวผ่านประตูของห้องสมุดสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศ ศูนย์เชียงใหม่ (EFEO Chiang Mai Library) เสียงความวุ่นวายของเมืองใหญ่ก็พลันเงียบหายไป
ห้องสมุดแห่งนี้ตั้งอยู่ท่ามกลางสวนอันร่มรื่น แวดล้อมด้วยอาคารไม้สไตล์ล้านนาดั้งเดิม ให้ความรู้สึกเป็นศาสนสถานแห่งปัญญาที่มีเพียงเสียงใบไม้พลิ้วไหว เสียงดอกไม้บาน และเสียงแมลงร้องเบาๆ
ห้องสมุดเปิดให้บริการมาตั้งแต่ พ.ศ. 2554 โดยรวบรวมหนังสือไว้มากกว่า 50,000 เล่ม ทั้งภาษาไทย ฝรั่งเศส อังกฤษ และภาษาอื่นๆ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับอารยธรรม วรรณกรรม ศิลปะ ประวัติศาสตร์ โบราณคดี และภาษาศาสตร์ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะประเทศไทย
หนึ่งในหนังสือที่ทรงคุณค่าที่สุดคือ ตำนานพระพิมพ์ ซึ่งแปลมาจากงานวิจัยบุกเบิกเรื่องพระพิมพ์และวัตถุมงคลไทยของ George Cœdès นักวิชาการและนักจารึกวิทยาชาวฝรั่งเศสผู้ยิ่งใหญ่
นอกจากนี้ยังมี นิตยสารมหาโพธิ์ ซึ่งเป็นนิตยสารเจาะลึกพระเครื่องไทย และได้รับการยอมรับจากนักสะสมวัตถุมงคลในฐานะตำราอ้างอิงสำหรับพิจารณาพระแท้
ไม่จำเป็นต้องเป็นนักวิชาการเพื่อมาเยือนที่นี่เพราะพื้นที่เล็กๆ แห่งนี้มอบสิ่งที่หาได้ยากยิ่งนั่นคือความเงียบสงบและอิสระที่คุณจะได้อ่าน คิด และปล่อยใจไปกับตัวหนังสือโดยปราศจากความเร่งรีบใดๆ
ห้องสมุดสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศ ศูนย์เชียงใหม่
www.efeo.fr/centre/chiang-mai
เปิดวันจันทร์–วันศุกร์
เวลา 09.00 น. ถึง 16.30 น.
ถนนเจริญประเทศ ตำบลช้างคลาน อำเภอเมืองเชียงใหม่
ค้นพบตลาดชุมชน
สิ่งที่ดีที่สุดมักถูกค้นพบโดยบังเอิญ จากจุดเริ่มต้นเพียงแค่การแวะไปชมผ้าไทยที่ร้านวศินผ้าทอไทย ได้นำทางเราไปพบกับตลาดสันป่าข่อย ตลาดชุมชนที่เติมเต็มชีวิตชีวาและบรรยากาศอันคึกคักยามเช้าวันอาทิตย์ให้กับย่านเก่าแก่ของเชียงใหม่
แผงอาหารหลากชนิดตั้งเรียงรายสลับกับร้านกาแฟ งานหัตถกรรม เวิร์กช็อป และดนตรีสด พ่อค้าแม่ค้ามีตั้งแต่วัยรุ่นที่นำของที่ระลึกดีไซน์สร้างสรรค์มาวางขายไปจนถึงคนรุ่นเก่าที่นำสินค้าพื้นบ้านดั้งเดิมมานำเสนอ เกิดเป็นบรรยากาศงานชุมนุมมิตรสหายในท้องถิ่นมากกว่าตลาดเพื่อการค้า
ตลาดแห่งนี้มีทุกวันอาทิตย์แรกของเดือน ตั้งแต่เวลา 8.00 น. ถึง 13.00 น. แนะนำให้มาแต่เช้าเพื่อทานอาหารเช้าและจิบกาแฟก่อนจะออกเดินชมซุ้มงานคราฟต์ หรือเข้าร่วมเวิร์กช็อปที่มีให้เลือกหลากหลาย เช่น เครื่องปั้นดิเผา วาดภาพ ถักไหมพรม และทอผ้า
ตลาดสันป่าข่อย
อาคารอนุสาร ถนนเจริญเมือง ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่
แม้เชียงใหม่เคยเป็นอดีตราชธานีอันยิ่งใหญ่ของอาณาจักรล้านนา ทว่าเรื่องราวในอดีตของเมืองแห่งนี้ไม่ได้ถูกจำกัดให้อยู่เพียงแค่ในโบราณสถานหรือตู้จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์เท่านั้น ประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ยังคงปรากฏอยู่ในทุกวัน ทั้งในจานอาหารอุ่นๆ ที่ส่งกลิ่นหอมยามพระอาทิตย์ขึ้น ภาพถ่ายที่ล้างด้วยมืออย่างประณีต อาคารเก่าแก่ที่ประดับประดาด้วยตะไคร่น้ำและมอส หนังสือเล่มเก่าที่รอคอยการค้นพบและย่านโบราณที่กลับมามีชีวิตชีวาพร้อมเป้าหมายใหม่ๆ
การหวนคืนสู่เชียงใหม่จึงแทบไม่เคยรู้สึกเหมือนการเดินทางซ้ำบนเส้นทางเดิม เพราะเมืองแห่งนี้มักซุกซ่อนความลับแสนพิเศษไว้รอคอยให้เราได้กลับไปค้นพบอยู่เสมอ